Rezerwat Dalejów

Położenie i cele ochrony rezerwatu Dalejów


   
Jest rezerwatem leśnym objętym ochroną częściową. Powierzchnia rezerwatu wynosi 87,58 ha. Według podziału administracyjnego rezerwat znajduje się na terenie wsi Wołów, w gminie Bliżyn, w powiecie skarżyskim. w województwie świętokrzyskim w odległości około 4,0 km na południe od Bliżyna.
Gospodarowaniem i ochroną zajmuje się Nadleśnictwo Suchedniów - Leśnictwo Jastrzębia. Zgodnie z podziałem Kondrackiego leży w makroregionie – Wyżyna Kielecko – Sandomierska, w mezoregionie – Płaskowyż Suchedniowski. Różnica poziomów pomiędzy najwyższym, położonym w pobliżu tzw. „drogi górniczej”, punktem ( 355 m n.p.m.), a najniższym znajdującym się w północnej części rezerwatu bagnem (ok. 315 m n.p.m.) wynosi 40 metrów.

  Celem ochrony jest zachowanie naturalnych wielogatunkowych drzewostanów z dużym udziałem modrzewia polskiego. Został utworzony zgodnie z Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16. 01.1978 r. (Monitor Polski z dnia 16. 02.1978 r. Nr 4 poz.20)


Flora i fauna rezerwatu.


   
Drzewostan uważane są za pozostałości dawnej Puszczy Świętokrzyskiej. Tworzy je głównie jodła i modrzew polski oraz buk, dąb, so­sna, świerk, brzoza, jawor, osika i olsza. Wiek drzewostanów określa się na 80 do 150 lat, przy czym wiele dorodnych okazów modrzewia, a także jo­dły, buka i dębu osiągnęło 180 i więcej lat, oraz rozmiary drzew pomniko­wych. Równie zróżnicowane jest drugie piętro lasu, które tworzą drzewa w wieku 20 do 70 lat. • Drzewostany te są pochodzenia niemal całkowicie naturalnego, z samosiewu, dostosowane do zajmowanych siedlisk. Znalazły tu odpowiednie warunki siedliskowe liczne zespoły roślinne:
   - zespół z brzozą omszoną (Betuletum pubescentis)
   -żyzna buczyna karpacka (Dentario glandulosae-Fagetum)
   -kontynentalny bór bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum)
   -grądy (Tilio-Carpinetum)
   -bór mieszany z jodłą ( Pino – Quercetum z Abies alba)
W wyniku prac taksacyjnych stwierdzono występowanie zróżnicowanych typów siedliskowych lasu • Najliczniej występującym na terenie rezerwatu siedliskiem jest las mieszany wyżynny (LMwyż), na którym występują następujące drzewostany panujące:


 




- drzewostany sosnowe z udziałem jodły, modrzewia, dębu i brzozy oraz występuje pojedynczo osiki, buka, jodły i jawora oraz olszy. Podszyt tworzą dąb, brzoza, kruszyna jodła, jarzębina i buk.

-drzewostany jodłowe z udziałem sosny, dębu, buka, modrzewia, brzozy. Podszyt składa się z brzozy, jarzębiny, kruszyny, jodły i dębu.

-drzewostany modrzewiowe z udziałem jodły, dębu, buka i brzozy. Występujący tu modrzew charakteryzuje się bardzo dużą wysokością, sięgającą w niekiedy do 35 m i obwodem w pierśnicy przekraczającym 100 cm. Warstwę podszytu tworzą kruszyna, grab, buk, bez oraz miejscami jodła.

- drzewostan dębowy z udziałem jodły i modrzewia. Warstwę podszytu tworzą dąb, brzoza, osika miejscami jodła.

- drzewostany bukowe gdzie oprócz buka występują tu jeszcze jodła, dąb, brzoza oraz miejscami modrzew jako domieszki spotykamy dąb i jawor. Warstwa podszytu składa się % ze świerka, jarzębiny, brzozy i buka.

- drzewostany brzozowe występują z domieszką jodły, dębu, sosny, a w młodszych klasach wieku osiki, olchy. Warstwę podrostu tworzy jodła z domieszką buka i miejscami dębu. Podszyt to przede wszystkim kruszyna, brzoza, świerk, olcha i osika oraz miejscami jodła i dąb.

- w drzewostanie olszowym oprócz olchy występuje jodła, brzoza oraz domieszki osiki, buka, graba, a w podszycie występuje jodła, buk i grab.

Drugim pod względem zajmowanej powierzchni siedliskiem występującym na terenie rezerwatu jest las wyżynny (Lwyż), na którym występują drzewostany modrzewiowe i jodłowe.

- drzewostan modrzewiowy jest drzewostanem I pietra z domieszką buka, liczy obecnie ok. 150 lat. W drugim piętrze występuje buk z brzozą ok.55 lat oraz ze starszą ok. 80 - letnią jodłą. Podobnie jak w lesie mieszanym wyżynnym modrzew jest bardzo okazały, jego przeciętna wysokość wynosi 33 m, a pojedyncze egzemplarze przekraczają wysokość 35m. Przeciętny obwód pierśnicy wynosi ok. 70 cm., ale występują również egzemplarze z pierśnicą powyżej 100 cm.

- w rezerwacie występują drzewostany jodłowe z domieszką buka, modrzewia, dębu oraz graba.


 




Ponadto spotykamy tu:

-bór mieszany wilgotny (BMw), gdzie występuje sosna jako gatunek panujący, która razem z brzozą, osiką oraz jodłą i modrzewiem tworzy drzewostan mieszany o zwarciu przerwanym z podszytem wytworzonym z brzozy, olszy, osiki, sosny, dębu.

- bór mieszany wyżynny (BMwyż), gdzie występują drzewostany brzozowe z domieszką sosny i olchy oraz sosnowe z modrzewiem i brzozą o zwarciu przerwanym z podszytem, który tworzą kruszyna, świerk, brzoza jodła oraz olcha. Na siedlisku boru mieszanego wyżynnego występują także drzewostany sosnowe i brzozowe.

Osobliwością przyrodniczą rezerwatu jest modrzew polski rodzimego pochodzenia, odnawiający się z samosiewu i stanowiący gatunek główny lub domieszkowy. Odznacza się bardzo dobrym stanem zdrowotnym, znakomitą jakością drewna i gonnością strzały. Najwartościowsze egzemplarze wytypowano jako doborowe dla zachowania puli genowej rodzimego gatunku i hodowli najwyższej jakości drzew. Wysoką jakością wyróżnia się zajmująca znaczną powierzchnię jodła, dla której także wyznaczono drzewostany nasienne.
W rezerwacie rośnie bardzo ciekawy okaz świerka wężowego. Występuje tu także świerk kolumnowy - odmiana świętokrzyska. Podszyt stanowią głównie grab, dąb, buk, jarzębina, kruszyna, trzmielina, brzoza, osika, bez czarny i koralowy.
Natomiast w bogatym runie spotykamy gajowca żółtego, dąbrówkę rozesłaną, szczawik zajęczy, siódmaczka leśnego, fiołka leśnego, wietlicę samczą, zawilca gajowego oraz wiele gatunków chronionych i rzadkich, w tym: lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko, storczyk plamisty, podkolan biały, kosaciec syberyjski, bluszcz pospolity, konwalia majowa, liczydło górskie, widłak jałowcowaty i inne.
Z mchów: Catharienea undulata, Mnium cuspidatum, Mnium punctatum, Politrychum commune, Politrychum attenuatum, Entodon schreberi, Hylocomium spendens, a na siedliskach podmokłych przeważają Sphagnum apiculatum, Sphagnum megallanicum.

We wschodniej, bardziej podmokłej części rezerwatu występuje bagno zwyczajne, marzanka wonna, kopytnik pospolity i wiele gatunków mchów. • Grzyby kapeluszowe reprezentowane są przez: borowika szlachetnego, podgrzybka brunatnego, mleczaja rydza, koźlarza czerwonego, koźlarza babkę, maślaka zwyczajnego i sitarza, gołąbki zielonego i wymiotnego, muchomora czerwonego.

Świat zwierząt reprezentują liczne gatunki. Spotykamy tu łasicę, kunę leśną, nietoperze, kreta, jeża, koszatkę i ryjówkę aksamitną; z ptaków - jarząbka, dzięcioła czarnego, trójpalczastego i zielonego, pliszkę górską, kowaliki, kukułkę, raniuszka, sikorę czubatkę i modrą, sójkę i inne. Z płazów i gadów można spotkać traszki, rzekotkę drzewną i rzadką już ropuchę zwyczajną oraz jaszczurkę żyworodną i zwyczajną, padalca, zaskrońca i żmiję zygzakowatą.

Bogaty jest również świat owadów. Obok pospolitych chrabąszczy, cetyńców, korników i smolików spotkać tu możemy takie gatunki jak: jelonek, kozioróg dębosz, rohatyniec nosorożec, pazie królowej i żeglarz oraz rusałki.

Walory historyczne.

Przy szlaku czarnym niedaleko granic rezerwatu znajduje się symboliczna mogiła upamiętniająca potyczkę partyzancką oddziałów AK zgrupowania „Ponurego” z żandarmerią niemiecką, w której 6.08.1943 r. poległ Władysław Wasilewski ps. „Oset”. Straty Niemców to 7 zabitych i 3 rannych.

Dojazd , dojście.

Dojechać tu można najlepiej szosą Samsonów - Odrowąż, przed wsią Szałas na skraju lasu skręcić w prawo w utwardzoną drogę, która po 2 km doprowadzi do gajówki Rosochy i pomnika bitwy AL., a później do rezerwatu Świnia Góra i do rezerwatu Dalejów. Rowerzyści mogą dojechać także dobrymi drogami od strony Bliżyna, Suchedniowa i Zagnańska.

BANACH A., DĄBROWSKA M., STAŚKOWIAK A. 2003. Rezerwat "Dalejów". Las - racjonalna gospodarka i ochrona. Skarżyskie Zeszyty Ligi Ochrony Przyrody zeszyt nr 7; Skarżysko – Kamienna s.49-53